شاخص ترس و طمع چیست؟ نحوه استفاده از شاخص ترس و طمع
آیا میدانستید که قدرت احساسات از قدرت سرمایه در بازار کریپتو بیشتر است؟ در بازار پرهیاهوی کریپتو، ورود و خروج سرمایه و افت و خیز نمودار ارزهای دیجیتال به ترس و طمع تریدرها بستگی دارد. شاید پیش از این درباره شاخص ترس و طمع شنیده باشید و از نقش مهم آن در بازار ارزهای دیجیتال بیخبر باشید.
زمانی که ترس غالب شود، قیمت کاهش میابد و بازار به رنگ سرخ در میآید. اگر طمع بر ترس غالب شود، قیمت هر ارز افزایش پیدا میکند. تحلیل شاخص در کنار حجم معاملات، نوسانات قیمت، دامیننس بیت کوین و اندیکاتورهای تریدینگ ویو، یک نقشه راه برای حرکت در بازار کریپتو شکل میدهند. اگر مشتاق هستید بیشتر با مفهوم Fear and Greed Index آشنا شوید، ادامه مطالب را از دست ندهید.
شاخص ترس و طمع چیست؟
شاخص ترس و طمع (Fear and Greed Index) یک شاخص احساسی_رفتاری است که در کنار سنجههای دیگر در ابزارهای تحلیلی مانند تریدینگ ویو، نشان میدهد بازار کریپتو در چه وضعیتی قرار دارد و بهترین تصمیم برای خرید یا فروش ارز دیجیتال چیست؟ این سیگنال را با اعدادی از 0 تا 100 بیان میکنند.
اعداد 0 تا 24 نشان دهنده ترس شدید، ریسک گریزی و فشار فروش است. اعداد 25 تا 49 سیگنال ترس میدهند. یعنی تریدرها با احتیاط حرکت میکنند و در انتظار موج صعودی هستند. کاهش حجم معاملات و ترجیح دادن استیبل کوینها، رایجترین رفتار در این شرایط هستند.
اعداد 50 تا 74 نشان میدهند که طمع بر ترس غالب است و تریدرها آماده پذیرش ریسک هستند. سرمایه جدید به بازار تزریق میشود و روند ثابتی دنبال میشود. شاخص 50 تا 100 از طمع شدید تریدرها خبر میدهد و نشان میدهد که حبابهای کوتاه مدت تشکیل شده است و بازار در بالاترین میزان هیجان به سر میبرد. معمولا نزدیک جلسات FOMC این اتفاق میافتد.
تاثیر شاخص ترس و طمع بر معاملات
زمانی که شاخص ترس و طمع در تریدینگ ویو یا ابزارهای دیگر کمتر از 50 باشد، یعنی احساس ترس در بازار غالب است و اکنون تریدرها ترجیح میدهند دارایی خود را بفروشند و از بازار فاصله بگیرند. در چنین شرایطی قیمت ارزها کاهش پیدا میکند و چرخه نزولی آغاز میشود. اما اگر طمع بر ترس غالب باشد، یعنی اشتیاق تریدرها تحت تاثیر اخبار، اتفاقات مثبت، رویدادهای مهم و حساس، برای خرید ارز افزایش پیدا کرده است. در چنین شرایطی قیمت ارزها افزایش پیدا میکند و یک موج صعودی در بازار به راه میافتد.
تاریخچه شاخص ترس و طمع
تاریخچه Fear and Greed Index به سال 2010 برمیگردد. این شاخص برای اولین بار توسط CNNMoney در بازار سهام آمریکا معرفی شد. هدف از معرفی آن، نشان دادن احساسات سرمایه گذاران در قالب کمیتهای عددی بود تا بتوانند وضعیت بازار را مورد ارزیابی قرار بدهند. CNNMoney این شاخص را با توجه به 7 عامل مهم ساخت. نوسانات بازار، نسبت خرید و فروش، حجم معاملات، روند قیمت، تقاضا برای خرید اوراق قرضه، اسپرد بازدهی اوراق خزانهداری و دادههای بازار، مجموعا عددی بین 0 تا 100 را نشان میدهند.
با گذشت زمان، تریدرهای بازارهای مالی با اهمیت این شاخص آشنا شدند و کاربرد آن گسترش پیدا کرد. وبسایت Alternative.me برای نخستین بار این شاخص را برای ارز بیت کوین معرفی کرد. استفاده از شاخص تحلیلی در بازار سایر ارزهای دیجیتال رواج پیدا کرد. اکنون شاخص ترس و طمع در کوین مارکت کپ، تریدینگ ویو، نسخههای پیشرفتهتر، این شاخص مهم را ارائه میدهند.
آیا شاخص ترس و طمع آنلاین در بازارهای مالی دیگر وجود دارد؟
بله. این ابزار روانشناختی در اکثر بازارهای مالی که خرید و فروش دارایی انجام میشود، کاربرد دارد. همانطور که پیشتر نیز ذکر کردیم، ابتدا این ابزار برای بازار سهام و تشخیص ارزان بودن یا گران بودن سهام کاربرد داشت. این شاخص در بازار اوراق قرضه نقش مهمی ایفا میکند. زمانی که سرمایه گذاران اوراق امن خریداری میکنند، احساس ترس در بازار غالب است. اما اگر خرید و فروش داراییهای پرریسک بیشتر باشد، طمع بیشتر از ترس است.
شاخص ترس و طمع طلا، نفت و سایر فلزات گرانبها نیز در سایتهای مختلف نشان داده میشود. سرمایه گذاران با توجه به این ابزار، بهترین زمان ورود و خروج از معاملات را تشخیص میدهند. این شاخص در بازار ارزهای فیات بدین صورت وجود ندارد و مفاهیم مشابه آن مانند شاخص نوسان و شاخص دلار آمریکا وجود دارد.
شاخص ترس و طمع چگونه کار میکند؟
شاید درباره نحوه محاسبه شاخص و شیوه نمایش اعداد خروجی، کنجکاو باشید. آنچه شما بهعنوان شاخص ترس و طمع کریپتو امروز میبینید، حاصل تجزیه و تحلیل دادههای مختلفی است که آنها را در این بخش مشاهده میکنید.
- جمع آوری دادهها: ابتدا دادههایی مانند نوسانات، حجم معاملات و مومنتوم، دامیننس بیت کوین، ترندهای جستجو و بازار مشتقات، جمع آوری میشوند.
- نرمال سازی دادهها: به هر یک از این دادهها یک عدد بین 0 تا 100 تعلق میگیرد.
- وزن دهی به دادهها: در این مرحله باتوجه به تاثیر هر یک از این دادهها، آنها را بهصورت درصد بیان میکنند.
- محاسبه شاخص: در نهایت وزن همه دادهها با فرمولهای محاسباتی به یک عدد واحد تبدیل میشود که نشان دهنده ترس یا طمع در بازار است.
اجزای تشکیل دهنده شاخص ترس و طمع
Fear and Greed Index از 7 مولفه اصلی تشکیل شده است که هر یک بهاندازه خود در تصمیم گیری تریدرها برای ورود به بازار یا خروج از آن، تاثیر گذارند. برخی از این دادهها تاثیر بیشتری دارند و این ابزار روانشناختی به آن وابستگی بیشتری دارد. مولفههای مهم در شاخص ترس و طمع کریپتو عبارتند از:
- نوسانات (Volatility): این مولفه معرف تغییرات شدید قیمت بیت کوین نسبت به میانگینهای یک ماهه و دو ماهه است. زمانی که نوسان بالا باشد، ترس بر طمع غالب است.
- حجم معاملات و مومنتوم (Market Volume/Momentum): تغییر حجم معاملات و روند قیمت نسبت به گذشته سنجیده میشود. اگر حجم خرید بالا باشد، یعنی طمع بیشتر از ترس است.
- احساسات شبکههای اجتماعی (Social Media Sentiment): بررسی هشتگها، پستها، کامنتها و سرچها در فضای مجازی نشان دهنده احساسات تریدرها است. زمانیکه هیجان بالا باشد، طمع برای خرید افزایش مییابد.
- دامیننس بیت کوین (BTC Dominance): زمانیکه دامیننس بیت کوین افزایش پیدا میکند، یعنی تقاضا برای خرید این دارایی امن بیشتر شده است و تریدرها احساس ترس کردهاند.
- ترندهای گوگل (Google Trends): عبارات کلیدی که تریدرها در گوگل سرچ میکنند، نشان میدهد که دغدغه آنها چیست؟ اگر سرچها حول خرید و فروش بیت کوین بیشتر باشد، شاخص ترس بیشتر به چشم میآید.
- بازار مشتقات (Derivatives Market): منظور از بازار مشتقات، بازاری است که در آن ارزش داراییها به قیمت بیت کوین وابسته است. اگر Funding Rate مثبت باشد، یعنی طمع بیشتر است. نسبت بالای فروش به خرید، از ترس برای ورود به بازار خرید میدهد. افزایش Open Interest با اهرم بالا، طمع خریداران را نشان میدهد.
سهم مولفههای تشکیل دهنده شاخص ترس و طمع
| مؤلفه | توضیح | سهم تقریبی در شاخص |
| نوسانات (Volatility) | مقایسه نوسان فعلی بیتکوین با میانگین 30 و 90 روزه. نوسان بالا → ترس | 25٪ |
| حجم معاملات و مومنتوم (Market Momentum/Volume) | بررسی حجم خرید/فروش نسبت به میانگینهای گذشته. حجم صعودی بالا → طمع | 25٪ |
| احساسات شبکههای اجتماعی (Social Media Sentiment) | تحلیل هشتگها و نرخ تعامل در پلتفرمهایی مثل X (توییتر). هیجان مثبت → طمع | 15٪ |
| دامیننس بیتکوین (BTC Dominance) | افزایش دامیننس → ترس (پناه به بیتکوین)، کاهش دامیننس → طمع (ریسکپذیری در آلتها) | 10٪ |
| ترندهای گوگل (Google Trends) | جستوجوهای مرتبط با «سقوط بیتکوین» → ترس؛ «خرید بیتکوین» → طمع | 10٪ |
| بازار مشتقات (Derivatives Market) | نسبت Put/Call، Funding Rate و Open Interest. نسبت بالای Put → ترس؛ Funding مثبت شدید → طمع | 15٪ |
چگونه از شاخص ترس و طمع در تحلیل استفاده کنیم؟
اگر هنوز شناخت کافی از بازار کریپتو و استراتژیهای معاملاتی ندارید، تصمیم گیری در مواقع ترس و طمع شاید برایتان دشوار باشد. در این صورت امکان ضرر کردن در بازار و از دست دادن فرصت پراپ تریدینگ وجود دارد. بدین منظور یک راهنمای کامل برای تصمیم گیری مطابق اعداد ابزار روانشناختی ارائه میکنیم.
- زمانی که نمودار در محدوده 0 تا 24 بود، یعنی ترس شدید در بازار وجود دارد. بهترین اقدام، خرید تدریجی داراییهای امن مانند بیت کوین و اتریوم است. سعی کنین دادههای آن چین را بررسی کنید و زمانیکه به کف قیمتی رسید، خرید کنید. مدیر عامل سابق بایننس معتقد بود که سرمایه گذاران باهوش در مواقع ترس خرید میکنند.
- اگر نمودار در محدوده 75 تا 100 بود و طمع شدید را مشاهده کردید، سیو سود پلهای را انتخاب کنید. دارایی خود را در چند مرحله که جهش چشمگیر رخ داد، بفروشید. پوزیشنهای پرریسک را ببندید و حد ضرر را بالا ببرید.
- نمودار شاخص ترس و طمع در سال 2025
مقایسه نمودار ترس و طمع در 2024 و 2025
مطابق نمودار شاخص ترس و طمع در کوین مارکت کپ، این شاخص در سال 2025 نوسانات بیشتری نسبت به سال 2024 داشته است. در تاریخ 22 مه 2025، نمودار تا عدد 76 رشد کرد و طمع شدید در بازار احساس شد. عدد 10 کمترین عدد ثبت شده روی نمودار در تاریخ 21 نوامبر 2025 بود که ترس شدیدی بر بازار غالب شد. این در حالی است که در سال 2024، نوسان نمودار محدودتر بود و بین 26 تا 63 افت و خیز داشت.
در سال 2024، محرکهای بزرگ مانند ETFها در بازار وجود نداشتند. سرمایه گذاران عملکرد محتاطانهتری داشتهاند و سرعت ورود سرمایه به بازار ملایمتر بود. آلتکوینها در سال 2024، ضعیفتر بودند. اما در سال 2025، ETFهای بیت کوین و اتریوم وارد شدند و احساسات تریدرها به طمع بیشتر تمایل داشت. کاهش جریان سرمایه و افت آلت کوینها باعث شد که نمودار به حالت خنثی برگردد. تورم آمریکا و تنشهای ژئوپلیتیک باعث ریزش نمودار تا بازه ترس شدید شد.
استراتژی معامله در ترس شدید و طمع شدید
در مواقعی که ترس شدید و طمع شدید در نمودار Fear and Greed Index اتفاق افتاد، باید از دارایی خود مراقبت کنید تا با موج ضرر بازار همراه نشوید. سعی کنید بهترین استراتژی را انتخاب کنید که با رفتار بازار هماهنگ باشد و بتوانید سودآوری بدون ریسک داشته باشید.
بهترین استراتژی تریدینگ ارز دیجیتال در محدوده ترس
خرید پلهای در مواقع ترس شدید، بهترین اقدام است. سعی کنید به تدریج با سرمایه گذاری روی داراییهای بنیادی به بازار ورود کنید. اگر دادههای آنچین از خروج کوینها از صرافیها خبر داند، کف قیمتی برای ارزها ثبت میشود که بهترین زمان برای خرید است. بر روی سرمایه گذاری بلند مدت تمرکز کنید. زیرا بازگشت بازار به محدوده نرمال زمانبر است.
بهترین استراتژی تریدینگ ارز دیجیتال در محدوده طمع
محدوده 75 تا 100، زمان ورود موج سرمایه به بازار است. تریدرهای حرفهای سیو سود پلهای را انتخاب میکنند. برای مثال، 20 درصد از دارایی را در یک موج جهشی میفروشند و 20 درصد بعدی را در جهش بعدی به فیات تبدیل میکنند. اهرم معاملات خود را محدود کنید. زیرا امکان دارد که جهش قیمت موقت باشد و بازار ریزش کند. حد ضرر را در یک محدوده بالاتر تنظیم کنید. زیرا محافظت از دارایی در مواقع پرنوسان دشوارتر است.
محدودیتها و اشتباهات رایج در استفاده از شاخص
شاخص ترس و طمع زمانی میتواند کاربردی باشد و به تریدرها کمک کند که درک صحیحی از مفاهیم آن داشته باشند و بتوانند منطقی تصمیم بگیرند. اشتباهات جزئی در تحلیل نمودار و تصمیم گیری، باعث ضرر و از دست دادن فرصتهای سودآور میشوند. از این اشتباهات محتمل در معامله دوری کنید.
محدودیتهای نمودار Fear and Greed Index
- این شاخص فقط احساسات تریدرها را نشان میدهد و عوامل بنیادی را در نظر نمیگیرد.
- ممکن است که شاخص در نشان دادن تغییرات بازار با تاخیر همراه باشد.
- این شاخص بر قیمت بیت کوین تمرکز میکند و تغییرات پروژههای دیگر را نشان نمیدهد.
- نمودار شاخص ترس و طمع آنلاین به اخبار حساس است و سریعا واکنش نشان میدهد.
- امکان پیش بینی قیمت آینده باتوجه به نمودار وجود ندارد.
اشتباهات تصمیم گیری در محدوده ترس و طمع
- برخی از تریدرها صرفا با توجه به اعداد نمودار تصمیم میگیرند. نادیده گرفتن تحلیلهای تکنیکال و بنیادی یک اشتباه بزرگ است.
- این ابزار روانشناختی در تایم فریمهای مختلف متفاوت است و باید تغییرات هر تایم را در نظر گرفت. تمرکز بر یک بازه زمانی گمراه کننده است.
- تصمیم گیری هیجانی بدون مدیریت ریسک با ضررهای بزرگ همراه است.
- فرض کنید که سیگنالهای بازار قطعی هستند و مدتی در آن محدوده باقی میمانند تا با هدف کسب سود سریع وارد معامله نشوید.
سخن پایانی
شاخص ترس و طمع بهعنوان یک ابزار کاربردی در تحلیل بازار و تصمیم گیریهای منطقی در معامله است. سایتهای آنلاین مختلفی مانند کوین مارکت کپ و تریدینگ ویو، نمودارها و اعداد مرتبط با شاخص را بهصورت لحظهای به تریدرها نشان میدهند تا زمان ورود و خروج را براساس آن تنظیم کنند. خرید پلهای بهترین استراتژی در مواقع ترس شدید و سیو سود پلهای بهترین اقدام در زمان طمع شدید است.
اما توجه داشته باشید که این ابزار درصورتی کاربردی است که در کنار سایر شاخصهای مهم دیگر قرار بگیرد و یک تصویر کلی از بازار کریپتو ارائه بدهند. با مطالعه راهنمای فوق میتوانید شیوه استفاده از اعداد شاخص Fear and Greed Index را یاد بگیرید و در نهایت به بهترین نتیجه برسید . این شاخص تا چه حد بر تصمیم گیری شما تاثیر گذار بوده است؟
پرسشهای متداول
شاخص ترس و طمع چه کاربردی دارد؟
این شاخص برای تشخیص بهترین زمان خرید و فروش ارز و جلوگیری از تصمیم گیریهای هیجانی کاربرد دارد.
چطور از Fear and Greed Index استفاده کنیم؟
با تحلیل اعداد در بازه 0 تا 100، محدوده ترس و طمع را شناسایی کنید. زمانی که شاخص زیر 50 باشد، ارزها با قیمت پایین معامله میشوند و بهترین زمان خرید ارز است. زمانی که شاخص بالای 50 باشد، یعنی طمع برای خرید زیاد است و بهترین زمان فروش ارز است.
آیا شاخص ترس و طمع قابل اعتماد است؟
بله. اما فقط برای درک روانشناسی بازار. پیش بینی قیمت با این ابزار امکان پذیر نیست.
آیا شاخص ترس و طمع سیگنال خرید و فروش است؟
بهصورت مستقیم، خیر. اما یک هشدار برای جلوگیری از ضرر و نمایانگر فرصتهای کسب سود است.
مطالب بیشتر:
